Joods en Assyrisch erfgoed in Noord-Irak

Deze dag rijden we vanaf Erbil naar het noorden: met een bocht om Mosul heen naar het eindpunt Duhok, de op twee na grootste stad van Koerdistan. Het is gelukkig stralend weer, met een strakblauwe lucht en een felle zon. We rijden door een raar gebied vandaag: het valt buiten de Koerdische deelstaat, maar wordt wel door Koerdische militairen gecontroleerd. Hier in de Nineveh Vallei wappert de rood-wit-zwarte Iraakse vlag in plaats van de Koerdische met het kenmerkende zonnetje in het midden. Het is dan ook niet vreemd dat we het ene na het andere checkpoint moeten passeren. Als de chauffeur de magische woorden “Hollandia” heeft gezegd kunnen we meestal zo doorrijden.

Er zijn hier veel nieuwe wegen aangelegd. Vooral Turkije investeert sterk in de bloeiende economie van Koerdistan. Voeg daarbij genoeg olievondsten om het hele land op eigen kracht te laten draaien, en de onafhankelijkheid van Koerdistan is een kwestie van tijd. Het wordt dan wel een oliestaatje, want ze produceren hier niets zelf. Voedsel voor de bevolking importeren ze voornamelijk uit Iran. We krijgen ook meer zicht op die rare, half-afgebouwde betonnen huizen die we gisteren ook al vanuit het vliegveld zagen. Dat is nieuwbouw, een soort Vinex-wijken. Het is al vervallen voordat het klaar is.

Verse vis uit de Tigris

Verse vis uit de Tigris

In deze streek woont een mix van moslims, christenen en jezidi’s (aanhangers van een complexe religie waar we morgen nader mee kennis gaan maken). Onze eerste stop is dan ook een christelijk klooster: het Assyrische Mar Matti-klooster. Zoals het een goed klooster betaamd ligt het bovenop een berg, het valt bijna weg tegen de grijze rotsen.

Hoewel het aantal christenen in Irak sterk dalende is, gaat het dit klooster voor de wind. Het is onlangs gerestaureerd, en het ziet er blinkend uit. Ik ben wel benieuwd wie die geldschieter is geweest.

Mar Matti klooster

Mar Matti klooster

We gaan ons eerst melden in het kantoortje van de communicatiemonnik. Die zit achter een spiksplinternieuwe PC, en spreekt ons in goed Engels aan. Hij was in een vorig leven apotheker, en genezen van mensen doet hij er nu nog een beetje bij. Er staat een grote medicijnkast – heel handig volgens hem omdat een ziekenhuis zo ver weg is. Verder heeft hij dozen vol folders over het klooster, en stapels bidprentjes. Weer valt op dat het klooster wel erg goed in de slappe was zit.

Er wonen nog 7 monniken in dit klooster. Ook is er een seminarie, waar ze vooral Syriërs opleiden. Het klooster hoort tot de Syrisch-orthodoxe kerk, en het stamt uit de vierde eeuw. Het is een fijn plekje om rond te lopen. Op de binnenplaats ligt zelfs nog een restje sneeuw: gisteren is er een zware sneeuwbui gevallen.

De abt van Mar Matti

De abt van Mar Matti

We gaan te voet via het steile slingerpad helemaal naar de weg terug, waar de minibus ons oppikt. Ik ben wel blij dat ik dit niet omhoog heb hoeven lopen, hoewel lokale pelgrims dat wel doen. De omgeving is prachtig groen, iets wat in Koerdistan maar een paar maanden per jaar te aanschouwen is. In de zomer wordt het er bloedheet en droog.

We stoppen voor een late lunch bij een truck stop. Aan vrachtwagens geen gebrek hier op de wegen. De truckers weten wel waar ze moeten zijn voor het eten, en ook voor ons wordt de tafel snel gevuld met allerlei bijgerechten. Als hoofdgerecht neem ik kebab, het gegrilde vlees dat in het hele Midden-Oosten populair is.

Qosh4

De eerste kebab van deze reis

De volgende bestemming is het plaatsje Alqosh. De mensen die er wonen zijn Assyriërs en christenen. Alqosh heeft erg te lijden gehad onder het regime van Saddam Hoessein. Positief bijeffect van die periode is dat er niet veel geld is geweest om veel nieuws te bouwen. Dit is dan ook de eerste redelijk traditioneel uitziende plaats die we tegenkomen: geen huizen van beton, maar stenen en leem. De straatjes zijn lekker kronkelig, en midden op de straat stroomt het afvalwater van de huizen bergafwaarts door een gootje.

Alqosh is een vriendelijk plaatsje om doorheen te slenteren. We worden op de thee uitgenodigd, maar we moeten nog meer dingen bekijken vandaag. Iedereen die we tegenkomen groet ons enthousiast in het Engels.

Straatje in Alqosh

Straatje in Alqosh

Tot voor enkele tientallen jaren woonden er ook nog joden in Alqosh. Ze hebben een grote synagoge nagelaten in het hart van het dorp. Ik had verwacht dat het niet meer dan een stapel stenen zou zijn (wat je nogal vaak ziet bij oude synagoges), maar deze staat nog heel behoorlijk overeind. Binnen zie je hebreeuwse inscripties op de muren, en er is een (lege) graftombe.

Als er een aardbeving komt in de regio is het wel allemaal weg. Het ziet er helaas niet naar uit dat er ook hier een schip met geld langs zal komen, zoals bij het klooster van vanochtend.

In de oude synagoge

In de oude synagoge

Even buiten het centrum ligt nog een Syrisch-orthodox klooster. We gaan er met de bus naar toe want het bevindt zich natuurlijk weer aan het einde van een slingerweg. Beneden stuiten we op een groep lokale jongeren die in een kring aan het dansen zijn. “Een uitje van de kerk,” luidt de uitleg. Ze hebben luidsprekers mee en draaien keiharde westerse dance-muziek. Zelfs de twee militaire bewakers van de toegangspoort hebben hun post verlaten en staan lachend toe te kijken.

Het hoofdgebouw en de kerk van dit Sant Hormizdklooster ziet er ook weer zo stralend nieuw uit. Het opvallendste hier ligt echter achter de moderne facade: het is een rotskerk, waar het allerheiligste is uitgehouwen uit de bergwand. Ook in de omringende bergen zijn grotten waar religieuze kluizenaars leefden. Er schijnen er nog twee te zitten, maar die laten zich natuurlijk niet zien.

De kluizenaarsgrotten

De kluizenaarsgrotten

Tegen zes uur komen we aan in Duhok. Het is een Turks aandoende plaats met vrolijk gekleurde huizen. Het is er om die tijd nog licht en druk in de straten. Ik heb wel genoeg gezien voor vandaag, scoor snel een broodje döner op straat en trek me dan terug op de hotelkamer om op de sportzender Dubai Sports kamelenracen te gaan kijken.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s