Terugblik Servië, Bosnië en Montenegro

Dit was een erg geslaagde reis door drie heel verschillende landen: het oostblokkerige Servië, het dynamische en oriëntaalse Bosnië Herzegovina en het onuitgesproken Montenegro. In elk land een week: dat was een goede keuze. Geen van de landen is erg groot of overladen met bezienswaardigheden, dus veel langer had ook niet gehoeven. Ik heb er ook nog eens 2,5 van de 3 weken prachtig weer gehad, en dat in schril contrast met het koude en druilerige Nederland.

Het hoogtepunt van deze trip was zeker Bosnië Herzegovina. Zowel Mostar als Sarajevo zijn heerlijk sfeervolle steden. Ook de natuur is er prachtig ruw: valleien, meren, rivieren, bergen.

Servië

Voorbereiding
Toen ik begon met het voorbereiden van deze drieweekse Balkanreis wist ik alleen dat ik naar voormalig Joegoslavië wilde, en in ieder geval naar Servië. Al snel bleek dat transport met het openbaar vervoer vooral de oude allianties volgt: moeilijk tussen Servië en Kosovo, makkelijk tussen Servië en Montenegro. En als je met de bus van Belgrado naar Sarajevo in Bosnië gaat arriveer je niet op het centrale busstation, maar op dat in de Servisch-Orthodoxe wijk (in de zgn. Republica Srpska). Een beetje goochelen met de route leverde uiteindelijk een combinatie met Bosnië en Montenegro op.

Verder valt er niet veel voor te bereiden: je hoeft geen visum, en Servische dinars kun je op het vliegveld en verder op iedere straathoek pinnen. Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft nog steeds een lichte waarschuwing bij reizen naar Servië staan (“waakzaamheid betrachten”, wat dat dan ook mag betekenen), maar dat slaat in 2013 eigenlijk nergens meer op.

Vervoer
TomTom heeft anno 2013 nog steeds geen navigatiekaarten voor Servië. Terug naar oude tijden dus, en ik had zelfs een heuse wegenkaart aangeschaft. Die bleek ik echter helemaal niet nodig te hebben: het vervoer en de routes zijn doodsimpel.

Vlucht
Ik vloog rechtstreeks met JAT Airways van Amsterdam naar Belgrado. Het was maar 2 uur en 10 minuten vliegen. JAT is de Servische nationale vliegmaatschappij. Op Schiphol doet de KLM de afhandeling voor JAT, wat betekent dat ze gewoon vanaf terminal 1 of 2 vertrekken, en je kunt inchecken bij een KLM-automaat.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Huurauto
Voor de eerste paar dagen had ik bij AVIS een auto gehuurd. Ik haalde hem op op het vliegveld van Belgrado, en reed er mee naar het zuiden en oosten van het land. Ik kreeg een prima VW Golf mee. Het autorijden bleek een stuk eenvoudiger dan gedacht: de plaatsen en bezienswaardigheden staan goed aangegeven, en gelukkig niet alleen in het Cyrillische schrift. De doorgaande wegen zijn prima en over het algemeen is het er erg rustig. De grote snelweg tussen Belgrado en Nis is een tolweg – voor het laatste stuk van 150km betaalde ik 5 EUR tol. Verder nog veel dank aan Radio Index, een Servische radiozender met continu goede popmuziek die ik de hele tijd op de autoradio aan had staan.

Opvallend was wel de grote hoeveelheid verkeerspolitie, die in een kat-en-muisspel verwikkeld is met de Serviërs met dure auto’s die graag veel te hard rijden en inhalen waar dat niet mag. Iedere dag, op elke weg stond er wel politie. Ik heb me natuurlijk braaf aan de maximum snelheden gehouden.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Openbaar vervoer
Ik ben een paar keer met de bus gegaan, en één keer met de trein. Openbaar vervoer tussen de steden is frequent, niet duur, een beetje traag en er was volop plaats. De mensen achter het loket spraken genoeg Engels om de weg naar het juiste perron te wijzen.

Overnachtingen
Tijdens mijn rondreis overnachtte ik op de volgende plaatsen:

Vrnjacka Banja
OLYMPUS DIGITAL CAMERADit is meer een groot huis dan een hotel. Ze hebben ook maar een paar kamers te huur. Het ligt aan de lange wandelpromenade van dit kuuroord. Parkeren voor de deur, moderne (bad)kamer, wifi, satelliet TV en een balkonnetje. Wat wil je nog meer. ’s Ochtends is er een klein ontbijtbuffet met o.a. creatieve stukjes werk zoals gevulde paprika’s.

Website: Cvetni Konaci
Prijs: 35 EUR per nacht inclusief ontbijt

Zajecar
OLYMPUS DIGITAL CAMERALelijke kolos aan het centrale plein. Van binnen is het wel helemaal gerenoveerd, en erg netjes. Vriendelijke man achter de receptie, die goed Engels spreekt. Internet via een kabel. Parkeren op een binnenplaatsje. Intrigerende Engelstalige Russische zender op TV. Er waren bijna geen andere gasten, het ontbijt was dan ook op bestelling in het café.

Website: Hotel Garni Hamburg
Prijs: 25 EUR per nacht inclusief ontbijt

Novi Sad
OLYMPUS DIGITAL CAMERAModern 4*-hotel aan de rand van het voetgangersgebied in het centrum van de stad. Luxe uitstraling, maar dat wil niet zeggen dat alles klopt. Zo hadden ze nog een hoekje over, en daar hebben ze maar een eenpersoonskamer van gemaakt zo lijkt het. Het draadloos internet werkt alleen in de punt, bij de deur. ’s Ochtends is er een uitstekend ontbijtbuffet, met veel verse dingen waaronder heerlijke aardbeien.

Website: Hotel Centar
Prijs: 40 EUR per nacht inclusief ontbijt

Belgrado
OLYMPUS DIGITAL CAMERAChique en protserig hotel vlakbij het trein- en busstation van Belgrado. Goed, snel gratis internet. Ontbijt heb ik niet gehad, omdat ik al voor de starttijd (7 uur) weer vertrokken was. Heb ’s avonds er in het restaurant nog een salade gegeten, was goed.

Website: Queen Astoria Design Hotel
Prijs: 60 EUR per nacht inclusief ontbijt

Eten en drinken
Op sommige reizen, zoals in Japan en Libanon, keek ik elke dag weer uit naar wat ik die dag zou gaan eten. Dat is hier in Servië bepaald niet het geval. Zeker in het minder moderne zuiden en oosten is er weinig keus. Ook zijn de menukaarten vaak alleen in het Cyrillisch, waardoor ik afhankelijk was van de Engelstalige vaardigheden van de bediening.

Wel een heel positief punt zijn de vele kleine bakkers. Sommigen zijn niet meer dan een loket, vanwaar ze verse warme broodjes (hartig of zoet) verkopen. Anderen zijn iets luxer, en verkopen er ook koffie bij en hebben plek om te zitten. Voor de lunch nam ik vaak een belegd stokbroodje, erg lekker.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

De warme maaltijden waren soms een regelrechte zoektocht. Behalve in de grote, moderne steden als Belgrado en Novi Sad zijn er gewoon niet zo heel veel restaurants. Het lijkt ook dat mensen er niet vaak uit eten gaan, er waarschijnlijk niet het geld voor hebben. Op het traditionele Servische menu staat veel gegrild vlees, en schnitzel en kip. Je krijgt er brood of patat bij, en het is gebruikelijk om er een kleine salade naast te bestellen. Gelukkig hebben ze altijd wel de shropska salade (Bulgaars geloof ik), met schapenkaas, tomaat en komkommer. Hieronder de lokale favoriet: de kebap (cevapcici).

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Kosten
Het is er echt heel goedkoop. Dat merkte ik al toen ik de hotels ging boeken: tussen de 30 en 40 EUR krijg je prima moderne hotels in het centrum van een stad. Ook verder geef je niet veel uit. Entrees zijn vaak gratis, of maar 1 of 2 EUR. Eten kan ook spotgoedkoop, in Zajecar hadden ze bijvoorbeeld een dagmenu voor 200 dinar (minder dan 2 EUR). En zelfs in het leuke restaurant in Novi Sad betaalde ik nog geen 5 EUR voor een groot bord pasta met gegrilde groenten en een biertje erbij.

Met een gemiddeld dagbudget van 90,60 EUR komen de kosten uit tussen die van mijn reizen door Nepal en Peru. Alleen de autohuur (en de bijbehorende benzine) verhindert dat Servie bij de allergoedkoopste landen is uitgekomen zoals India en Bolivia.

Bosnië Herzegovina

Bosnië was zonder twijfel het prettigste en meest interessante land van mijn reis. Het is levendiger en dynamischer dan Servië en Montenegro.

Vervoer
De meeste verplaatsingen heb ik met de bus gedaan. Dat gaat eenvoudig: kaartje kopen kan in de bus zelf en instappen op elke hoek van de straat. Als je het buskaartje op het station koopt, kost het iets meer. Dat komt omdat er dan een “perronkaartje” aan vast zit – je mag echt niet zo maar bij de bussen. Die eigenaardigheid hebben ze trouwens in Servië en Montenegro ook. Ze houden hier de mensen wel aan het werk. Want de toegang tot het perron moet natuurlijk bewaakt worden, en voor het verkopen van de kaartjes zijn toch ook minstens 2 geopende loketten nodig.

Ik ben één keer met de trein geweest: van Mostar naar Sarajevo. De treinen rijden veel minder frequent dan bussen, en het treinstation van Mostar (zie foto hieronder) zag er zo mogelijk nog meer vervallen uit dan het busstation. Ze rijden met afgedankte Europese treinen.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Overnachtingen
In Bosnië overnachtte ik op de volgende twee plaatsen:

Mostar
OLYMPUS DIGITAL CAMERAIdeale ligging in steil omhoog lopende steeg tegenover de Oude Brug. Aardige eigenaren die redelijk goed Engels spreken. De kamer is voorzien van een zitje, snel internet en satelliet TV. Je krijgt een sleutel van de voordeur, het is net alsof je er woont. Op de laatste dag kon ik zelf een ontbijtpakketje pakken uit de koelkast, omdat ik vroeg weg moest.

Website: Shangri La Bed and Breakfast
Prijs: 35 EUR per nacht inclusief ontbijt

Sarajevo
OLYMPUS DIGITAL CAMERADit pension ligt vlakbij de oude wijk. Het is eigenlijk een gewoon huis, waar ze 5 kamers verhuren. De kamer blijft lekker koel, er komt weinig zon binnen. Heerlijk geslapen hier. Uitgebreid ontbijt in de ochtend. Enige minpuntje is dat je ’s avonds en ’s ochtends de andere gasten hoort (die binnenkomen, of de douche aanzetten).

Website: Guesthouse Halvas
Prijs: 44 EUR per nacht exclusief ontbijt

Eten en drinken
Het eten is hier een stuk beter dan in het buurland Servië. Hoewel ze veel dezelfde gerechten hebben, is het allemaal wat pittiger en met meer aandacht klaargemaakt. Hieronder een populair lunchgerecht of snack, bürek (hier gevuld met spinazie en kaas, je hebt ook andere varianten).

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

De kebap (cevapcici) is ook hier in Bosnië de meest geliefde maaltijd. Zo’n 80% van de mensen die je op terrassen ziet eten, neemt dit. Voor de afwisseling at ik ook af en toe vis: forel zie je wel regelmatig op de menukaart.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Kosten
Het goedkoopste land van mijn reis. Met een kleine 78 EUR per dag zit het op het prijsniveau van India. Mijn beide overnachtingsplaatsen waren erg goedkoop, terwijl ze toch vlakbij het centrum van de bij toeristen redelijk populaire steden Mostar en Sarajevo liggen.

Montenegro

Dit is wel een stuk moderner dan Servië of Bosnië. De busstations zien er netjes verzorgd uit, en veel mensen spreken Engels. Voor het eerst zag ik ook weer Nederlanders met eigen caravan!

Vervoer
Ik heb hier alles met de bus gedaan. Dat gaat goed, alhoewel er weg van de kust niet zoveel bussen per dag rijden. De bussen waren ook lang niet vol. De chauffeur en bijrijder hadden het nog het drukst met het afgeven van allerlei pakketjes, tonnen schapenkaas en andere zaken aan individuen die opeens langs de kant van de weg verschenen.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Overnachtingen
In Montenegro overnachtte ik in:

Zabljak
OLYMPUS DIGITAL CAMERAModern hotel met luxe uitstraling aan de rand van het dorp, aan de toegansweg tot het Nationaal Park. De kamer is een soort suite, met een bank + TV in de ene ruimte, en het bed in een half afgescheiden ruimte ernaast. Wifi deed het niet op mijn kamer, gelukkig was er nog een vaste internetverbinding. In het weekend was er een uitgebreid ontbijtbuffet, op maandag waren bijna alle gasten verdwenen en kreeg ik ontbijt op bestelling.

Website: Hotel SOA
Prijs: 60 EUR per nacht inclusief ontbijt

Podgorica
OLYMPUS DIGITAL CAMERAIn de voetgangerszone van Podgorica, boven winkels. Modern en fris gebouw. Lekker stil ’s nachts. Ik heb een bijzondere doorkijk-badkamer, helemaal van glas maar met lekkere douche. Verder hele grote TV en goede Wifi op de kamer. Ontbijt is een uitgebreid buffet, ondanks dat ze maar een paar kamers hebben. Erg vriendelijke receptie, de meisjes spreken ook goed Engels.

Website: Alexandar Lux Hotel
Prijs: 63 EUR per nacht inclusief ontbijt

Kotor
OLYMPUS DIGITAL CAMERADuurste hotel van de reis, maar niet het beste. Zal wel aan het hoge prijsniveau van Kotor in het algemeen liggen. Had hier wel voor het eerst een ligbad en een balkonnetje. Verder beetje saai, ouder pension. Ontbijt gewoontjes. Kamer benauwd en donker, moest echt wel de ramen open hebben én de airco aan. Het ligt buiten het oude centrum, dichtbij een modern winkelcentrum (handig voor de supermarkt!).

Website: Vila Panonija
Prijs: 80 EUR per nacht inclusief ontbijt

Eten en drinken
De Ottomaans-Turkse invloed is nooit groot geweest in Montenegro, en dat zie je ook terug in het eten. Kebabrestaurantjes zijn hier schaars, en geen menu’s vol met gegrild vlees meer. Wat hebben ze wel? Vooral heel veel vis. In het binnenland forel, en aan de kust van alles.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Kosten
Dit is het duurste van de landen die ik deze reis bezocht heb. Je ziet het al aan de prijzen van de hotels, en ook voor een goede vismaaltijd in een restaurant ben je zo 15 EUR kwijt. Alleen het openbaar vervoer is nog betrekkelijk goedkoop. Ik gaf hier gemiddeld 92,60 EUR uit. Daarmee komt het uit in de middenmoot van de kosten-per-land ranglijst.

Kroatië

In Kroatië was ik al eens eerder geweest, in de omgeving van Split. Ik hoefde er niet zo nodig nog een keer naar toe, het is wel erg massatoerisme wat hier de klok slaat aan de Adriatische kust. Maar het kwam zo uit op mijn Balkan-reis dat het handigste vliegveld om terug te vliegen dat van Dubrovnik was. En dat was zeker een stad die ik nog een keer wilde zien.

Vervoer
Ik ben dus alleen maar in Dubrovnik geweest, behalve mijn eigen benen heb ik niet veel vervoer nodig gehad.

Bus
Vanuit Kotor in Montenegro reisde ik naar Dubrovnik met de bus. Er gaan 2 bussen per dag. De rit duurt een kleine 3 uur, inclusief het oponthoud bij de 2 grensposten waar alle paspoorten van de passagiers verzameld moeten worden en stempels gezet. Het buskaartje kostte 14 EUR.

Vlucht
Er zijn vanuit Dubrovnik geen rechtstreekse vluchten naar Nederland. Ik vloog daarom met Finnair eerst helemaal naar het noorden, naar Helsinki. En vandaar weer naar Amsterdam. Tezamen zo’n 5 uur, de kortst mogelijke optie. Het vliegveld van Dubrovnik is niet groot en ligt zo’n half uur rijden buiten de stad.

Overnachtingen
In Kroatië overnachtte ik in:

Dubrovnik
OLYMPUS DIGITAL CAMERAGroot huis aan de uitvalsweg naar de oude stad. Mooie lichte kamer met hoog plafond. Allervriendelijkste ontvangst met een glas vruchtensap. Kon ook om kwart voor 12 de kamer al betrekken, fijn in de regen! Voor het huis is een mooi terras in de tuin, daar wordt ook het ontbijt geserveerd. Net als in de andere “huizen” waar ik verbleef is het er wel gehorig.

Website: House Boninovo
Prijs: 55 EUR per nacht exclusief ontbijt

Eten en drinken
Het oude centrum van Dubrovnik zit vol met restaurants. De ene helft zijn pizzeria’s, en de andere visrestaurants. Ik at bij beide, op de eerste dag een grote verse pizza Dalmatica (met ansjovis) en op de laatste dag mijn favoriet: gegrilde inktvis (dit keer met knoflook, erg lekker). Het eten was er prima. Je ziet wel dat sommige restaurants veel populairder dan andere zijn, dan zit bij de een het terras vol en bij de buren is niemand. Ik ontdekte al snel dat het voor het eten niet veel uitmaakt waar je gaat zitten, maar dat je bij de rustigere restaurants in ieder geval een stuk sneller bediend wordt!

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Kosten
Ze verdienen wel goed aan de toeristen in Dubrovnik. Ik gaf er in de twee dagen dat ik er was 227 EUR uit. En dan had ik nog wel een goedkoop hotel. De entreeprijzen zijn hoog, 12 EUR voor toegang tot de stadsmuren is echt wel veel. Verder kost ook iets te drinken al snel tegen de 3 EUR.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s